Đúng vào thời điểm sai, khi Asian Games đang diễn ra cùng lúc, dùng một lứa cầu thủ sai, lại gặp ba đối thủ đúng đắn về thái độ, trong hai tuần qua đội tuyển lần lượt thua New Zealand, Palestine và Tajikistan tại Trùng Khánh, chịu ba trận thua liên tiếp ở loạt giao hữu, và không ghi được một bàn trong khi thủng lưới 9 bàn.
Còn ba tháng cuối trước Asian Cup, ba trận thua liên tiếp đẩy huấn luyện viên trưởng Thiệu Giai Nhất vào khủng hoảng niềm tin. Then chốt hơn, sau hơn nửa năm nhậm chức, đội của Thiệu Giai Nhất vẫn chưa thể hiện được một phong cách tương đối rõ ràng, và việc các cầu thủ của đội Asian Games trở về không giải quyết được chuyện này.
Kỳ tập trung này dùng người thất bại hoàn toàn
Đầu năm nay Thiệu Giai Nhất nhậm chức huấn luyện viên trưởng đội tuyển, thay đổi khá rõ của đội là cơn bão tuổi trẻ: nhiều cầu thủ trẻ hơn được vào đội tuyển, đứng vững chân và có cơ hội ra sân ở bốn trận giao hữu quốc tế tháng 3 và tháng 6. Vì vậy, nói một cách khách quan, việc Asian Games diễn ra có ảnh hưởng rất lớn đến các trận trong kỳ này của đội tuyển. So với danh sách giao hữu tháng 6, Dương Hy, Chu Thần Kiệt, Baihelamu Abduwaili, Trương Ngọc Ninh, Lưu Hạo Phàm, Vương Ngọc Đống, Lý Hạo, Mao Vĩ Kiệt, tổng cộng 8 người được chọn vào đội Asian Games. Ngoài các cầu thủ đúng độ tuổi, Asian Games còn lấy đi Chu Thần Kiệt và Trương Ngọc Ninh, cặp hạt nhân công thủ của đội tuyển.
Sau kỳ tập trung này, Thiệu Giai Nhất cũng nói thẳng rằng ông gặp khó khăn trong việc chọn người. "Ba kỳ trước, khâu tổ chức vẫn làm rất tốt, đó cũng là chỗ ban huấn luyện đặt niềm tin. Nhưng kỳ tập trung này quả thực có nhiều nguyên nhân khách quan. Thời gian dài, trận đấu cũng nhiều, đương nhiên tất cả đều là lần đầu chúng tôi trải qua."
Ông nói: "Chúng tôi lần đầu tổ chức một giai đoạn chuẩn bị dài như vậy, một sự kiện của FIFA. Quả thực khi tổ chức sự kiện lần này, trước đó chúng tôi đã nghĩ đến rất nhiều khó khăn. Nhưng khi thực sự tự mình đi qua, mới cảm nhận được dù là cả tập thể hay từng cầu thủ, mọi người đều có nhiều chỗ không thích nghi."
Thiệu Giai Nhất gần như phải dựng lại một đội hoàn toàn mới. Câu trả lời của ông cho việc giải quyết vấn đề là chiêu vào nhiều gương mặt mới, trong đó Lý Dương, Dương Minh Dương, Kiển Thao chưa từng ra sân ở trận đấu hạng A quốc tế. Những gương mặt mới hơn còn gồm 8 cầu thủ lần đầu được triệu tập: Trương Ái Huy, Bunyamin Abdusalam, Vương Canh Duệ, Chung Nghĩa Hạo, Dương Minh Duệ, Đỗ Nguyệt Trưng, Hoàng Thịnh Hạo, Triệu Tùng Nguyên. Trong 8 người này, ngoài Chung Nghĩa Hạo là lão tướng có kinh nghiệm, 7 người còn lại đều là cầu thủ U21, Triệu Tùng Nguyên thậm chí còn là cầu thủ của đội U17 quốc gia.
Từ góc độ trao cơ hội cho cầu thủ trẻ, Thiệu Giai Nhất không nghi ngờ gì là táo bạo. Số liệu thống kê cho thấy Bunyamin ra sân cả bốn trận, tổng thời gian hơn 200 phút; Hoàng Thịnh Hạo được bổ sung và ra sân ba trận sau, tổng thời gian cũng đạt 165 phút; Triệu Tùng Nguyên ra sân ba lần, tổng thời gian 117 phút; Dương Minh Duệ ra sân ba lần, tổng thời gian 100 phút...
Từ góc độ xây dựng lâu dài cho cá nhân và cho đội, việc người mới sớm có cơ hội ra sân ở đội tuyển là có lợi, nhưng những gương mặt còn non này rõ ràng chưa thể mang lại sức chiến đấu tức thì cho đội. Đương nhiên, một số cầu thủ lớn tuổi rõ ràng cũng biết mình mang thân phận "người làm tạm" để lấp chỗ trống của các cầu thủ đội Asian Games, thái độ và khát khao cũng rõ ràng chưa đủ, dẫn đến toàn đội ở tầng cầu thủ không có sức hợp lực nào đáng kể.
So với đó, New Zealand, Palestine và Tajikistan đều dùng đội hình rất đầy đủ và thái độ nghiêm túc để đối đãi trận gặp đội Trung Quốc, nên kết quả Trung Quốc chịu ba trận thua liên tiếp cũng không còn gì bất ngờ. Trận bóng đá, đặc biệt ở tầm đội tuyển, kết quả rất quan trọng. Từ phương diện này, việc dùng người trong kỳ tập trung này có thể nói là thất bại hoàn toàn.
Đương nhiên, về việc sử dụng người trẻ, sau bốn trận Thiệu Giai Nhất không thừa nhận thất bại. "Tôi cho rằng ít nhất trên con đường tiến lên, họ lại bước thêm một bước. Từ phía ban huấn luyện mà nói, chúng tôi vẫn hài lòng với họ. Và quá trình này chắc chắn rất đau. Tôi không thể tưởng tượng, lúc tôi 18 tuổi, căn bản không có năng lực của họ, càng không thể đứng trên sân đấu của đội tuyển. Việc họ đứng được ở đây, được thi đấu, đã rất tuyệt."
Liệu có giải quyết được vấn đề, dựng nên phong cách?
Ở các cuộc họp báo sau ba trận thua, nhận xét mà Thiệu Giai Nhất đưa ra đều rất thống nhất: hài lòng với màn trình diễn, thừa nhận khoảng cách. Ví dụ sau trận gặp Tajikistan lần này, ông cho rằng: "Nói về trận này, dù nhìn từ diễn biến hay từ công tác chuẩn bị trước đó, không chỉ có sự chán nản, mà vẫn có một số thu hoạch. Bao gồm cách chúng tôi sắp xếp cầu thủ, cách sử dụng cầu thủ, cách vận dụng chiến thuật, kể cả trong phòng thay đồ tôi cũng nói với các cầu thủ rằng tương lai chúng ta chắc chắn phải chuẩn bị tốt khâu này. Đương nhiên trận đã thua, tôi cho rằng diễn biến thì chúng tôi có thể chấp nhận."
Về chiến thuật, trận này Thiệu Giai Nhất có điều chỉnh, đổi sơ đồ quen thuộc 4-2-3-1 thành 5-4-1. Nhưng nhìn hiệu quả thực tế, sau khi đổi sơ đồ đội Trung Quốc tuy khống chế được số bàn thua, nhưng ở khâu tấn công có thể nói không xây dựng được gì. Diễn biến như vậy lẽ ra còn xa mới đạt đến mức có thể chấp nhận.
Với kết quả ba trận thua liên tiếp, Thiệu Giai Nhất cho rằng: "Chúng tôi muốn nâng tầm thì cần một quá trình, cũng cần một quá trình thử và sai. Giải lần này quả thực cũng giúp chúng tôi nhìn thấy áp lực đối kháng thật sự của trận đấu quốc tế, và trình độ của châu Á đang không ngừng đi lên. Trong công việc từ nay về sau chúng tôi phải cố gắng hơn nữa, đồng thời nâng cao năng lực tác chiến của cầu thủ cả ở mặt cá nhân lẫn mặt tổng thể."
Khoảng cách là thứ tồn tại khách quan. New Zealand là đội tham dự World Cup, thứ hạng FIFA của Palestine cũng dần áp sát thậm chí vượt Trung Quốc, sự thiếu hụt của cầu thủ Trung Quốc về cường độ thi đấu, quy mô thi đấu ở nước ngoài và kinh nghiệm trận quốc tế cũng thấy rất rõ. Nhưng nhiều ý kiến bình luận vẫn cho rằng, với tư cách huấn luyện viên trưởng, việc Thiệu Giai Nhất nhìn ra vấn đề rõ như một cổ động viên bình thường vẫn chưa đủ, điều ông cần hơn là đưa ra cách giải quyết vấn đề.
Từ khi nhậm chức đến nay là 8 trận. Ngoài trận mở màn tại Australia, nơi diễn biến và kết quả trước tân binh World Cup Curacao, đội có phần lơ đãng vì huấn luyện viên trưởng xin nghỉ, còn khiến người ta hài lòng, bảy trận còn lại của đội tuyển hoàn toàn không phải chuyện như vậy. Điều khiến cổ động viên và dư luận có phần lo lắng là sau khi Thiệu Giai Nhất nhậm chức, đội tuyển vẫn chưa hình thành một phong cách rõ rệt.
Lấy đội U23 quốc gia làm ví dụ, hệ thống năm hậu vệ và ý đồ phòng ngự phản công mà Antonio xây dựng chính là phong cách sắc nét của đội. Đồng thời, người Tây Ban Nha trước đây bị gọi đùa là "Nio bóng bổng" cũng đã có sự cải thiện nhất định ở khâu phối hợp dưới mặt đất. Hai bàn phá vỡ thế bế tắc của đội Trung Quốc ở bán kết Asian Games và trận tranh hạng ba, hạng tư đều được tạo nên từ phối hợp tập thể giữa vài cầu thủ.
Ở mặt này, đội tuyển nam trưởng thành cho người ta cảm giác đá đến đâu hay đến đó. Dưới hệ thống bốn hậu vệ, hàng thủ của đội gần như sụp ngay khi bị chạm, hai trận bị đối thủ ghi 8 bàn; đổi sang năm hậu vệ lại khiến mặt tấn công của đội tắt ngấm ngay lập tức. Phải biết Tajikistan là đội có thực lực tổng thể yếu nhất trong ba đội, lẽ ra chúng ta có thể lo được cả hai đầu công và thủ.
Thiệu Giai Nhất nói thẳng rằng ba trận thua liên tiếp khiến ông chịu áp lực. "Áp lực thì chắc chắn có, điều này không cần bàn cãi. Nhưng tôi thấy vẫn ổn. Tôi vào đội năm 1998, đến nay gần ba mươi năm, đều ở trong lĩnh vực bóng đá chuyên nghiệp. Tôi đương nhiên hiểu rất rõ một trận thua, hoặc vài trận thua, những thất bại liên tiếp sẽ mang đến cho tôi áp lực như thế nào."
Tiếng gọi sa thải trên mạng xã hội cũng đã xuất hiện từ sớm. Nói khách quan, trong tình huống nhiều hạt nhân thế hệ giữa vắng mặt, việc sa thải Thiệu Giai Nhất chỉ vì ba trận thua liên tiếp không công bằng đến mức ấy. Nhưng thời gian dành cho ông chắc chắn không còn nhiều. Các cầu thủ đội Asian Games tháng sau có thể trở lại ở ngày thi đấu quốc tế. Nếu khi đó đội thi đấu tại Quảng Châu hai trận gặp Malaysia (chưa được công bố chính thức lần cuối) mà thành tích vẫn không khởi sắc, thì việc Thiệu Giai Nhất có dẫn được đội dự Asian Cup vào tháng 1 năm sau hay không sẽ bị đặt một dấu hỏi rất lớn.
Cập nhật lúc 07/10/2026 14:51